Boekbespreking: “Geestvervoering en Zinsverrukking”
March 16th, 2006, by Hilko
Extase, trance, dronkenschap, trippen, krampen, brabbelen: Je zou ze niet direct met het Christendom en al helemaal niet met ‘de kerk’ in verband brengen. Toch gebeurt het, met name in de zogenaamde ‘charismatische’ kringen. De meest bekende en geaccepteerde vormen van deze verschijnselen zijn onder andere ‘vallen in de geest’ (spontaan ‘flauwvallen’) en ‘spreken in tongen’ (onverstaanbaar praten).
Waar komen deze vreemde, ongecontroleerde, irrationele verschijnselen vandaan en wat is hun plaats in de moderne kerk, met haar zelfbeheersing, structuur en gepastheid?
Kees Neeteson, socioloog en deskundige (nee, geen ervarings-) op het gebied van drugsverslaving schreef een boek, waarin hij dit verschijnsel onderzocht.
Verval
Het boek begint met een korte beschrijving van het verval in de wereld, hoe het nu is en hoe het had moeten zijn. Neeteson kijkt naar het nieuwe testament en het oude testament: vreemde verschijnselen blijken meerdere keren, zelfs regelmatig voor te komen. Door de jaren heen verdwenen de verschijnselen, verstikt door regels, overmatige controle en dode vorm…
Extatisch!
Vervolgens gaat Neeteson in op het begrip ‘Extase’. Deze term wordt namelijk meerdere keren gebruikt in de bijbel en is een stuk ‘sterker’ in betekenis dan de vertaling die meestal gebruikt wordt (vervoering, verbijstering, etc.). Hij definieert ‘extase’ in godsdienstige zin als volgt:
“Een abnormale bewustzijnstoestand waarin men gelooft, openbarings- omgang of openbarings-communicatie te hebben, zowel met het gezicht als met het gehoor, met bovennatuurlijke wezens.�
Na het begrip duidelijk gedefinieerd te hebben, neemt Neeteson ons mee door de eeuwen. ‘Extase’ blijkt door de jaren heen erg vaak voor te komen, meestal in religieuze context. Dit echter eerder ondanks de gevestigde kerk dan erdoor.
Geestelijke Golfbeweging
In de periode na het Nieuwe Testament, de beginnende kerk, is een zeker patroon te herkennen:
“Naarmate de gevestigde kerk zich meer en meer vervreemdde van de bovennatuurlijke zalvingen, bedieningen en gaven va nde Geest en daarvoor in de plaats menselijke, natuurlijke structuren en bestuursvormen koos, nam die officiële kerk meer afstand van de uitwerkingen van de Geest. Mede hierdoor zijn vele christenen in de afgelopen eeuwen de kennis van en aan God kwijtgeraakt en hebben sacramenten, liturgie, traditie en leerstellingen zijn plaats ingenomen�
In deze situatie onstonden vaak ‘vernieuwingsbewegingen’, waar de persoonlijke God en de vreemde verschijnselen centraal stonden. Deze verschijnselen waren voor de gevestigde kerken zó vreemd en leken zó veel op heidense, occulte, oergodsdienstige verschijnselen dat deze bewegingen met afschuw als ‘sekten’ bestempeld werden.
Extase in alle soorten en maten
Vervolgens gaat Neeteson verder in op het begrip ‘extase’. Hij onderscheidt verschillende soorten en niveau’s van extase. Naast de vorm behandeld hij ook de aard van extatische ervaringen, de bron. Naast goddelijke extase is er namelijk ook niet-goddelijke extase. Tenslotte kijkt hij naar de aanleidingen en ‘katalysatoren’ voor extatische ervaringen.
Herstel van de kerk tot abnormaliteit
Neeteson eindigt met een waarschuwing en een pleidooi: Het loslaten van de geestelijke, extatische verschijnselen leidt tot een dood, star, kil en liefdeloos geloof. Is het vreemd dat mensen op andere plaatsen zoeken naar ervaringen? God is niet in een hokje te stoppen. God is niet te temmen. Als je naar de geschiedenis en de bijbel kijkt, zie je dat God vreemde dingen doet en op de meest bizarre manieren werkt. Of, in de woorden van C.S. Lewis: “ After all, he’s not a tame lion.�
Bijzonder aan het boek is dat Neeteson een erg vreemd en schijnbaar onwetenschappelijk verschijnsel op zeer heldere, logische en rationele wijze benaderd. Ondanks zijn duidelijke visie op het onderwerp is zijn benadering kritisch en objectief. Een absolute aanrader voor iedereen die meer over het onderwerp extase wil weten.
March 16th, 2006 at 11:37 pm
Heel interessant, ja.
October 28th, 2006 at 1:16 am
Iedere gevestigde kerk is voorheen een Evangelische kerk geweest heb ik ooit moeten concluderen na een boek over de kerk historrie te hebben gelezen.Waarna deze dus wegviel in regelementen en toen de jong en Geestvervulde opkomende kerk begon te vervolgen door deze uit te maken voor sekte enz.Dus het laatste is niet bijbels en ook niet meer vol te houden in deze tijd! Daar er zoveel geestelijke ervaringen zijn buiten het christelijke erf en de mens er zeer naarstig naar op zoek is! Gezien de opkomst van zoveel andere geloven zoals Wica (Hekserij),Voedoe,Wintie,Boedisme, enz.Maar daar heeft de kerk bijna geen andwoord op omdat zij zo ver van god af staat! Zou dat niet zo zijn dan zou het volgende gebeuren;Er komt een persoon de kerk binnen een doorgewinterde satanist die even polshoogte komt nemen.Deze gene loopt in de kerkzaal en gelijk word er in tongen gebeden en een ander begint dit te vertalen Het gehele leven van die persoon komt in kernpunten in de openbaring en god waarschuwt die inmiddels gewezen satanist of wica door belangrijke punten te benadrukken en deze persoon geeft zich over aan Jezus Christus zonder dat daar een mens daadwerkelijk aan te pas kwam.De predikant komt vol begrip naar deze persoon toe en er word nagepraat en door gebeden voor een totale bevrijding de kerk heeft er weer wat bij geleerd is weer op de werkelijkheid die van Christus is gewezen en staat er na nog krachtiger in de wereld van vandaag.Gelukig zijn er nog steeds van deze kerken in de wereld! En
gelukkig laat god zich nooit in hokjes plaatsen en roept hij steeds weer nieuwe mensen tot zich bijna zonder dat daar een kerk soms aan te pas komt.
Ik was zelf al geest vervuld voordat ik bij een Evangelische kerk kwam.
Ik leerde de ware liefde kennen de ware vrede en dat er bij Jezus Christus geen notie van tijd bestaat.Tijd is alleen in onze wereld en ons leven en niet in dat van god onze schepper.
God onderwijst ook graag door je zomaar op pad te sturen en voordat je het weet gebeuren de meest wonderlijke dingen. De bijbel leert dat god zelf onderwijst, persoonlijk! Het is tussen jou en hem de relatie in eerste instantie!
Een relatie tussen vader en kind een kind dat opnieuw moet leren om een relatie met hem te hebben in eerste instantie Maar dat ook weer te delen met anderen, de naasten. Alles wat er is zal verdwijnen, alles wat we nu niet zien was er al .is er nog steeds,en zal er op het laatst er nog steeds blijken te zijn!
November 30th, 2008 at 3:55 pm
De Hr. Neeteson zegt o;a. dat doordat de Kerk zich vervreemde van de zalvingen en gaven van de Heilige Geest, zij zich overgegeven heeft aan tradities, sacramenten, natuurlijke structuren, leerstellingen en bestuursvormen. De Kerk nam daardoor afstand van de werkingen van de Heilige Geest waardoor vele christenen de kennis van en aan God kwijtgeraakt zijn. Wel, allereerst dit: wat bedoelt hij met “leerstellingen?” We moeten nl. weten dat de kennis die we van en over God verkrijgen, geheel via de Bijbel tot ons komt; ervaringen en openbaringen zouden deel uit kunnen maken van de Kerk maar zijn zeer zeker niet de toetssteen waarop ons geloof gebaseerd is! Het zijn dus de bijbelse leerstellingen waar de Kerk zich aan moet houden. Verder hoeft het loslaten van extatische verschijnselen niet tot een dood geloof te leiden; ons geloof moet niet afhankelijk zijn van verschijnselen en ervaringen. De Bijbel leert ons juist dat het geloof komt door het horen door (en lezen van) Gods Woord:
“Want een iegelijk die den Naam des Heeren zal aanroepen, zal zalig worden. Hoe zulle zij dan Hem aanroepen in Welken zij niet geloofd hebben? En hoe zulle zij in Hem geloven, van Welken zij niet gehoord hebben? En hoe zullen zij horen, zonder die hun predikt? En hoe zulle zij prediken indien zij niet gezonden worden? Gelijk geschreven is: Hoe liefelijk zijn de voeten dergene die vrede verkondigen, die het goede verkondigen! Doch zij zijn niet allen het evangelie gehoorzaam geweest; want Jesdaja zegt: Heere, wie heeft onze prediking geloofd? Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods.” (Romeinen 10:13-17)
Hier zien we dat het geloof niet komt door allerlei extatische ervaringen maar juist door het luisteren naar (en lezen van) het Woord van God, de Bijbel én diegene die dit Woord verkondigt.
Het is zeer zeker zo dat God Zich niet in een hokje laat zetten maar wanneer Hij het “bijbelse boekje” te buiten zou gaan, zou er inderdaad iets mis zijn. Wanneer we bijvoorbeeld over het “spreken in tongen” lezen (eigenlijk is de term “spreken in vreemde talen” de enige juiste benaming voor deze geestesgave), lezen we -en dan moeten we dan ook inderdaad ook álles lezen wat er over het spreken in vreemde talen gezegd wordt, dan zien we dit: nergens blijkt dat het hier om een of andere vorm van “onverstaanbaar praten” zou gaan. Het gaat hier om talen die door de omstanders die naar de apostelen luisterden, verstaan en begrepen konden worden. (zie Handelingen 2) Verder leert de Bijbel dat er een “uitlegger” ofwel vertaler, tolk aanwezig moest zijn wanneer er in de Kerk in vreemde talen gesproken werd. Waarom? Wel, om de eenvoudige reden opdat diegenen die de taal waarin de bidder sprak niet verstonden, ook konden verstaan en zo zouden weten wat de betreffende persoon nu precies bad. Alleen dán kon men “Amen” op het gebed zeggen. Wanneer we niet begrijpen wat iemand in laten we zeggen de Russische taal bidt, heeft het weinig zin om “Amen” te zeggen. Want we begrijpen hem/haar niet (vooropgesteld dat we de Russische taal niet kennen natuurlijk.)
“Want gij dankzegt wel behoorlijk, maar de ander wordt er niet door gesticht.” (1 Corinthiërs 14:17 Staten-vert.)
De betreffende persoon bidt zélf wel goed maar de toehoorder(s) worden er niet door gesticht ofwel opgebouwd en waarom niet? Om de eenvoudige reden dat zij de taal waarin de bidder bidt, niet machtig zijn! Dus zien we dat de Bijbel het hier heeft over aardse en verstaanbare talen die door anderen begrepen konden worden. In Handelingen gebeurde dit op bovennatuurlijke wijze maar in de Gemeente zelf moest er wanneer er in vreemde talen gesproken en gebeden werd, een tolk aanwezig zijn. Wanneer ons wordt voorgehouden dat het spreken in talen iets is van een voor eenieder onverstaanbare taal die alleen door God te verstaan en te begrijpen zou zijn, is er iets fundamenteel mis; hoewel God Zich zoals gezegd nooit in een hokje laat zetten, zal Hij echter nooit iets (door wie dan ook) verkondigen wat niet in overeenstemming is met Zijn Woord. Het gaat hier nogmaals om aardse en verstaanbare talen en niet om een “onverstaanbaar spreken.”
Verder wordt het “spreken in tongen” (het onverstaanbaar spreken) door sommigen toegeschreven aan de god van de wijn, Bacchus. Deze god werd voornamelijk tijdens het carnavalsfeest in oude tijden vereerd. Misschien is daar ook het onbijbelse “dronken zijn in de Heilige Geest” van afkomstig.
Het zijn dus niet de openbaringen en ervaringen waarvan de Kerk afhankelijk moet zijn. En het is ook niet zo dat we om te bewijzen dat bepaalde openbaring van God afkomstig zouden zijn we de Heilige Schrift “aanpassen” aan de ervaringen om zo te laten zien dat “het werkelijk in de Bijbel staat.” Alle ervaringen en openbaringen moeten overeenkomen met datgene wat de Bijbel erover te zeggen heeft. Is dit deels of zelfs geheel niét het geval, dan moeten we conmcluderen dat die niét van God afkomstig zijn. En dit heeft ook betrekking op het zgn. “vallen/rusten in de Geest”, de “heilige lach” en andere zaken; wanneer die niet als zodanig in de Bijbel als van God afkomstig beschreven worden, kunnen die niet van God afkomstig zijn. En daarom zeggen we dan ook: Sola Scriptura! en verder is er daarbuiten niets waarop we ons geloof kunnen baseren.